view \/ hide recording details [+\/-]<\/span><\/p>\n Bh\u00ed ann fad\u00f3 agus fad\u00f3 bh\u00ed. D\u00e1 mbeadh muid ann an uair sin n\u00ed bheadh muid anois ann n\u00f3 d\u00e1 mbeadh muid anois agus an uair sin ann bheadh sg\u00e9al \u00far n\u00f3 sean sg\u00e9al againn n\u00f3 bheadh muid gan aon sg\u00e9al mar bh\u00ed mac R\u00ed i n\u2011\u00c9irinn fad\u00f3 agus bh\u00ed s\u00e9 p\u00f3sta agus nuair a bh\u00ed s\u00e9 bliadhain p\u00f3sta rugadh mac \u00f3g d\u00f3 agus an oidhche ar rugadh \u00e9 cuireadh tri\u00far sean mhn\u00e1 d\u00e1 fhaire i gcliabh\u00e1n chois na teineadh. Ar uair an d\u00f3 dh\u00e9ag th\u00e1inig Dearg Mac Dearg as an Domhan Thoir. Chuir i l\u00e1imh anuas thr\u00edd an siml\u00e9ar agus sgiob leis an p\u00e1isde. Bh\u00ed mac an R\u00ed a bean s\u00e1thach buadhartha nuair a chualadar an sc\u00e9al seo acht n\u00edor bhf\u00e9idir le\u00f3 aon ce\u00f3 a dh\u00e9anamh. Bliadhain \u00f3n am sin rugadh mac eile dh\u00f3ibh agus tharla an rud c\u00e9adna.<\/p>\n\n\n\n Timcheall \u00bd bhliadhain \u00f3n am sin chuaidh mac an R\u00ed ar a chapall ag fiadhach. Th\u00e1inig s\u00e9 go dt\u00ed loch agus chonnaic s\u00e9 seacht bprionnsa na gcodladh ar bhruach an locha agus dh\u00faisigh s\u00e9 suas iad agus d\u2019fhiarruigh s\u00e9 dh\u00edobh c\u00e9ard a bh\u00edodar a d\u00e9anamh annsin agus dubhradar leis gur ag leiginn a sg\u00edth. Dubhradar leis gur fir gaisge iad agus go raibh buadh ar leith ag gach aoinne acu. D\u2019fhiafhruigh s\u00e9 dh\u00edobh c\u00e9\u2019n t\u2011ainm a bh\u00ed orra. Neart seadh mise arsa an fear ba shine, L\u00e1imh Ar M\u00e9id seadh mise arsa an dara fear, Gaduidhe Mhic Gaduidhe seadh mise arsa an tr\u00edomhadh fear; Strapad\u00f3ir Mhic Strapad\u00f3ir mise arsa an ceathramhadh fear; Cluas le h\u2011\u00e9isteacht mise arsa an c\u00faigeadh fear; Fear an D\u00e1 Mhaide mise arsa an s\u00e9amhadh fear; Fear Saighde agus Bodhbh mise arsa an seachtmhadh fear.<\/p>\n\n\n\n D\u2019fhiafhruigh s\u00e9 dh\u00edobh annsin c\u00e9ard a bh\u00edodar i ndon i dh\u00e9anamh. Rud ar bith i mbeirfhidh mise air arsa an mac ba shine n\u00ed f\u00e9idir leis imtheacht uaim. T\u00e1 mise arsa an dara mac i ndon an l\u00e1imh i tharraingt as Dearg Mac Dearg. T\u00e1 mise arsa an tr\u00edomhadh fear i ndon an uibh a ghoid \u00f3n gCorr agus an Chorr na dhiaidh. T\u00e1 mise arsa a ceathramhadh fear i ndon Strapad\u00f3ireacht a dheanamh ar an \u00e1ir is aoirde sa domhan. T\u00e1 mise arsa \u2019n Cluas le h\u2011\u00e9isteacht i ndon an f\u00e9ar at\u00e1 sa Domhan Thiar a chloiste\u00e1l ag f\u00e1s. T\u00e1 mise arsan s\u00e9amhadh fear i ndon long a dheanamh as dh\u00e1 mhaide. T\u00e1 mise arsa an seachtmhadh fear i ndon rud ar bith i gcaithfhidh urchar leis a bhualadh. Is fearr d\u00edbh a theacht in\u2011\u00e9infheacht liomsa agus cumhd\u00f3 sibh mo leanbh. D\u2019innis s\u00e9 an sg\u00e9al d\u00f3ibh agus cuadar i n\u2011\u00e9infheacht leis. Dimrhigheadar leo agus th\u00e1inigeadar do dt\u00ed an caisle\u00e1n agus d\u2019fhanadar annsin n\u00f3 gur rugadh mac \u00f3g eile don phrionns agus an oidhche ar rugadh \u00e9 cuireadh na tri\u00far sean-mhn\u00e1 ag tabhairt aire dh\u00f3 agus chuaidh na seachtmhar dearbhr\u00e1thar ar g\u00e1rda. Ar uair an mheadhon oidhche chuir Dearg Mac Dearg a l\u00e1imh anuas tr\u00edd an siml\u00e9ar agus sh\u00edl an leanbh a sguabadh leis acht rug L\u00e1imh Ar M\u00e9id i ngreim rosta air agus thairring s\u00e9 an l\u00e1imh \u00f3\u2019n nguallainn as Dearg Mac Dearg acht ar an noim\u00e9ad c\u00e9adna cuir Dear Mac Dearg an l\u00e1imh eile anuas agus thug leis an p\u00e1iste.<\/p>\n\n\n\n Bh\u00ed go maith agus n\u00ed raibh go hold. Bhuail an seachtmhar dearbhr\u00e1thar amach agus chuadar s\u00edos ar bhruach na fairrge le leagan do s\u00fal. Bh\u00ed loing mh\u00f3r luchtmhar d\u00e9anta ag fear an D\u00e1 Mhaide. Bhuaileadar isteach ar bord na luinge. Chrochadar uirthi suas i cuid se\u00f3lta beaga, se\u00f3lta m\u00f3ra, buc\u00f3ideacha, bac\u00f3ideacha, c\u00f3mh-fhada, c\u00f3mh-dh\u00edreach go barra na gcrann. N\u00edor fh\u00e1gadar t\u00e9ad t\u00edre gan tarraingt maide-r\u00e1mha gan r\u00f3-bhrse, crann gan staonadh, stodh gan pl\u00e9ascadh, n\u00e1 cleith gan r\u00e9abadh gur chuireadar gainimh garbh na tr\u00e1gha i n\u2011uachtar agus cubhar b\u00e1n na fairrge i n\u2011\u00edochtar, l\u00fabadh na n\u2011easganna\u00ed ag dul i n\u2011ascalla\u00ed a ch\u00e9ile, m\u00edolra m\u00f3ra na fairrge thoir agus iasg beag na fairrge thiar ag ag tigheacht ar bhoig (?) an mhaide r\u00e1mha, iad ag treabhadh na fairrge farcanta, f\u00edor-dhomhain n\u00e1r treabhadh ariamh r\u00f3mpa agus nach dtreabhfar ar\u00eds gur bhr\u00e1ch, mar threabh Neart, L\u00e1im Ar M\u00e9id, Gaduidhe Mhic Gaduidhe, Strapad\u00f3ir Mhic Strapad\u00f3ir, Cluas le h\u2011\u00c9isteacht, Fear An D\u00e1 Mhaide agus Fear Saighde agus Bodhbh n\u00f3 gur bhuaileadar cuan agus cadhladh oile\u00e1 r\u00edoghacht na cathaire deirge sa Domhan Thoir. Thairnigheadar an loing suas seacht noimire agus seacht n\u2011acra\u00ed ar thalamh tirm. Bhuaileadar sl\u00e1m gainimh agus feamainn uirthi. Thugadar feistigh lae agus bliadhain uirthi cuir i gc\u00e1s nach mbeadh s\u00ed ann acht uair an chloig. Bhuaileadar suas ag Caisle\u00e1n Dheirg Mhic Dheirg. Anois arsa Neart Mhic Neart le Cluais le h\u2011\u00c9isteacht, chuir do chluais le h\u2011\u00e9isteacht agus f\u00e9ach c\u00e9\u2019n c\u00f3ir at\u00e1 ins an gcaisle\u00e1n. Leag! agus dubhairt s\u00e9 go raibh an leanbh \u00f3g na chodhladh i seomra i mbarr an tighe agus t\u00e1 an bheirt is sine ag bualadh b\u00e1ire agus c\u00fa nimhe d\u00e1 bhfaire acht t\u00e1 an c\u00fa nimhe na chodladh anois agus i Ghaduidhe Mhic Gaduidhe t\u00e1 obair le d\u00e9anamh agad anois. T\u00e9idh ar dhruim Strapad\u00f3ir Mhic Strapad\u00f3ir agus goid\u00ed na p\u00e1ist\u00ed m\u00e1 sibh indon. Chuaidh Gadduidhe Mhic Gaduidhe ar dhruim Strapad\u00f3ir Mhic Strapad\u00f3ir agus chuadar suas agus rinneadar na gn\u00f3tha agus sguabh leo na p\u00e1ist\u00ed agus rinneadar ar an soitheach. Chuadar ar bord agus p\u00e9b\u00ed deifir a bh\u00ed ag teacht orra bh\u00ed a sheacht n\u2011oiread deifir ag imtheacht orra. Ba ghearr a bh\u00ed se\u00f3lta aca nuair a chonaiceadar an l\u00f3chrann ag teacht sa sp\u00e9ir. T\u00e1 Dearg Mac Dearg ag teacht arsa Neart agus c\u00fa nimhe leis. F\u00e1gh faoi r\u00e9ir an Fear Saighde agus Bhodhbh agus mara gcuiridh t\u00fa anuas iad t\u00e1 muid caillte. Caith Fear Saighde agus Bodhbh leis agus chuir s\u00e9 anuas iad.<\/p>\n\n\n\n Bh\u00ed go maith agus n\u00ed raibh go holc. N\u00edor stopadar go dt\u00e1inigeadar go dt\u00ed C\u00fairt An Phrionnsa agus na p\u00e1isd\u00ed le\u00f3. Th\u00e1inigeadar isteach agus d\u2019fh\u00e1gadar na p\u00e1isd\u00ed faoi ch\u00faram na sean-mhn\u00e1 agus chuadar a chodladh. Nuair a d\u00e9irigh mac an R\u00ed ar maidin bh\u00ed na cailleacha\u00ed ag d\u00e9anamh gaisge gur tharraing siad an l\u00e1imh as Dearg Mac Dearg. D\u00fabhairt Neart m\u00e1 siad a [rinne] an gn\u00edomh breith ar an l\u00e1imh agus \u00ed chaitheadh amach ar an tsr\u00e1id. N\u00ed rabhadar i ndon \u00ed chorruigh. Rug Neart orra agus chuir s\u00e9 amach tr\u00ed mhullach an tighe \u00ed. Chuir seo br\u00f3d mh\u00f3r ar Mhac an R\u00ed agus chreid s\u00e9 uatha br\u00edgh gach sg\u00e9il. D\u2019fhanadar leis ins an gcaisle\u00e1n go ceann lae agus bliadhain agus annsin dubhradar leis go gcaithfheadh siad bheith ag imtheacht. Dubhradar gur chuir i leas-mh\u00e1thair faoi gheasa iad bheith na seacht mbroic fiadh\u00e1ine ar fud na coille go L\u00e1 an Luain. D\u2019fhiarr \u00e1r n\u2011athair uirthi seans a thabhairt d\u00fainn agus dubhairt s\u00ed go dtiubharfhadh go ceann lae agus bliadhain, a dhul ar aimsir (?) leis an gc\u00e9ad fhear a th\u00f3igfeadh suas iad agus d\u00e1 bhfiarruigheadh s\u00e9 dh\u00edobh ainm a n\u2011athar agus ainm a m\u00e1thar agus c\u00e9 as iad go mbeadh siad saor. N[\u00edo]r fhiafruigh tusa \u00e9 sin dh\u00ednn \u00f3 th\u00e1inigeamar is caithfhidh muid bheith ag imtheacht anois. Sl\u00e1n agat anois. D\u2019imthigh siad uaidh i na seacht mbroc fhiadh\u00e1ine agus beidh siad mar sin go L\u00e1 an Luain.<\/p>\n\n\n\n Cr\u00edoch.<\/p>\n\n\n\n To follow\u2026<\/p>\n\n\n\n Transcribed by Joe for Coimisi\u00fan B\u00e9aloideasa \u00c9ireann (the Irish Folklore Commission). The informant and the year of transcription are both currently unavailable.<\/p>\n Joe\u2019s surname is rendered \u2018\u00d3 h\u00c9ighnigh\u2019 here; a spelling not uncommon at the time and still in use by some families to-day.<\/p>\n\n
Joe \u00c9inni\u00fa\u2019s transcription (original handwritten document)<\/h2>\n\n\n\n
![\"Bileog](\"https:\/\/www.joeheaney.org\/00-micil\/mbm\/dearg-mac-dearg-00.jpg\")
\n\t\t<\/a>\n\t\t\n\t\t<\/a>\n\t\t\n\t\t<\/a>\n\t\t\n\t\t<\/a>\n\t\t\n\t\t<\/a>\n\t\t\n\t\t<\/a>\n\t\t\n\t\t<\/a>\n\t\t\n\t\t<\/a>\n\t\t\n\t\t<\/a>\n\t\t\n\t\t<\/a>\n\t\t\n\t\t<\/a>\n\t\tJoe\u2019s transcription (electronic adaption)<\/h2>\n\n\n\n
Translation<\/h2>\n\n\n\n
Notes<\/h2>\n